हाम्रो बारे
पाठ्यक्रम विकास केन्द्र (पा.वि.के.) शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय अन्तर्गतको एक शैक्षिक केन्द्र, शिक्षाको राष्ट्रिय लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न विद्यालय शिक्षाका लागि पाठ्यक्रम, पाठ्यपुस्तकहरू र अन्य निर्देशनात्मक सामग्रीहरू विकास गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरिएको हो। यस केन्द्रले शैक्षिक सामग्रीको उपयोगिताबारे वार्षिक तथा आवधिक छलफल, अन्तरक्रिया, प्रचारप्रसारका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । यसबाहेक, यसले विद्यालय शिक्षालाई सान्दर्भिक, व्यावहारिक र प्रतिस्पर्धात्मक बनाउन अनुसन्धानमूलक कार्यक्रमहरू पनि सञ्चालन गर्छ। विद्यालय शिक्षालाई उत्तरदायी र सक्षम नागरिकको विकासको आधारशिला मानिन्छ । तसर्थ, प्रारम्भमा सन् १९७१ मा पाठ्यक्रम, पाठ्यपुस्तक र सुपरिवेक्षण केन्द्रको रूपमा स्थापना भएको र पछि सन् १९९७ मा पाठ्यक्रम विकास केन्द्र नामकरण गरिएको यो केन्द्रले स्थापनाकालदेखि नै विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षण सिकाइ प्रक्रियामार्फत विद्यालय शिक्षामा विद्यार्थीहरूको आवश्यकता र रुचिलाई एकीकृत गर्न कटिबद्ध छ। यस केन्द्रको महानिर्देशकको रूपमा राजपत्रांकित प्रथम श्रेणीका अधिकारी र प्राविधिक र प्रशासनिक दुवै क्षेत्रका ५५ कर्मचारीसहित केन्द्रको टोलीको नेतृत्व गर्दछ। यसको कार्यालय भक्तपुरको सानोठिमीमा रहेको छ ।
कार्यहरु
१) विद्यालय शिक्षाका लागि राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूप विकास तथा पाठ्यक्रम, पाठ्यपुस्तक, पाठ्यसामग्री एवम् विद्यार्थी मूल्याङ्कन सम्बन्धी गुणस्तर मापदण्ड निर्धारणसम्बन्धी कार्य;
२) विद्यालय शिक्षाको पाठ्यक्रम तथा पाठ्यसामग्री सम्बन्धी योजना तथा कार्यक्रम विकास, कार्यान्वयन, मूल्याङ्कन गर्ने कार्य;
३) पाठ्यक्रम पाठ्यपुस्तक तथा पाठ्यसामग्री (डिजिटल पाठ्यसामग्री समेत) विकास सम्बन्धी कार्य;
४) थप पाठ्यसामग्रीको अनुमति तथा स्वीकृति तथा अनुगमनसम्बन्धी कार्य;
५) पाठ्यक्रम कार्यान्वयनन, मूल्याङ्कन, नियमन, अध्ययन अनुसन्धान तथा अनुगमनसम्बन्धी कार्य;
६) विद्यालय शिक्षाको मान्यता तथा समकक्षता सम्बन्धी कार्य;
७) पाठ्यक्रम तथा पाठ्यसामग्री एवम् विद्यार्थी मूल्याङ्कन सम्बन्धी गोष्ठी, सेमिनार तथा कार्यशाला सञ्चालन गर्ने गराउने कार्य;
८) प्रदेश तथा स्थानीय तहहरूसँग पाठ्यक्रम सम्बद्ध क्रियाकलापमा समन्वय, क्षमता विकास, प्राविधिक सहयोग र सहजीकरणसम्बन्धी कार्य;
९) शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयले तोके बमोजिमको अन्य कार्य ।
कार्यको प्रमुख दायरा
- विद्यालय शिक्षाका लागि राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूप विकास तथा पाठ्यक्रम, पाठ्यपुस्तक, पाठ्यसामग्री एवम् विद्यार्थी मूल्याङ्कनसम्बन्धी गुणस्तर मापदण्ड निर्धारणसम्बन्धी कार्य
- विद्यालय शिक्षाको योग्यता परीक्षण, मान्यता तथा समकक्षता र प्रमाणीकरणसम्बन्धी कार्य
- विद्यालय शिक्षाको पाठ्यक्रम तथा पाठ्यसामग्री सम्बन्धी योजना तथा कार्यक्रमम विकास, प्रबोधिकरण, परीक्षण, कार्यान्वयन र मूल्याङ्कनसम्बन्धी कार्य
- पाठ्यक्रम, पाठ्यपुस्तक तथा पाठ्यसामग्री (डिजिटल पाठ्यसामग्री समेत) विकास, परिमार्जन, अद्यावधिक तथा वितरणसम्बन्धी कार्य
- बहु पाठ्यपुस्तक तथा थप पाठ्यसामग्रीको मूल्याङ्कन, अनुमति÷स्वीकृति तथा अनुगमनसम्बन्धी कार्य
- पाठ्यक्रम कार्यान्वयन, मूल्याङ्कन, नियमन, अध्ययन अनुसन्धान, पृष्ठपोषण सङ्कलन तथा अनुगमनसम्बन्धी कार्य
- पाठ्यक्रम तथा पाठ्यसामग्री एवम् विद्यार्थी मूल्याङ्कनसम्बन्धी गोष्ठि, सेमिनार, कार्यशाला सञ्चालन र संलग्न जनशक्तिको क्षमता विकाससम्बन्धी कार्य
- प्रदेश तथा स्थानीयतहसँग पाठ्यक्रम सम्बद्ध क्रियाकलापमा समन्वय, क्षमता विकास, प्राविधिक सहयोग र सहजीकरण
पाठ्यक्रम विकास केन्द्रको महानिर्देशकको काम, कर्तव्य र अधिकार
- पाठ्यक्रम विकास तथा मूल्याङ्कन परिषदमा छलफल हुने विषयहरू तयार गर्न लगाई परिषद्को बैठकमा पेस गर्ने
- राष्ट्रिय पाठ्यक्रम विकास तथा मूल्याङ्कन परिषदबाट भएका निर्णयहरू कार्यान्वयन गर्ने गराउने
- पाठ्यक्रम विकास केन्द्रबाट सम्पादन हुने कामको निरीक्षण, समन्वय, सहजीकरण, अनुगमन र मूल्याङ्कन गर्ने गराउने
- पाठ्यक्रम तथा पाठ्य सामग्री विकाससम्बन्धी शैक्षिक अनुसन्धान कार्य सञ्चालन गर्ने, गराउने
- पाठ्यक्रम तथा पाठ्य सामग्री कार्यान्वयन, अनुसन्धान तथा मूल्याङ्कनसम्बन्धी कार्य गर्न आवश्यकता अनुसार प्राविधिक समिति, उपसमिति वा कार्यटोली गठन गर्ने
- केन्द्रद्वारा विकास÷परिमार्जन÷सुधार भएका पाठ्यक्रम, पाठ्यपुस्तक तथा पाठ्यक्रम सम्बद्ध सामग्रीको प्रतिलिपि अधिकार सुरक्षित गर्ने
- राष्ट्रिय आवश्यकता एवम् सम्बन्धित विषय क्षेत्रका तथ्य, तथ्याङ्क र सूचनामा भएको परिर्वतनको गाम्भीर्यताका आधारमा समसामयिक परिस्थितिअनुसार पाठ्यक्रम, पाठ्यपुस्तक, शिक्षक निर्देशिका, शिक्षक स्रोत सामग्री वा अन्य पाठ्यसामग्री विकास, अद्यावधिक, परिमार्जन र परिवर्तन गर्ने गराउने
- पाठ्यक्रम तथा पाठ्य सामग्री विकाससम्बन्धी आवश्यक कार्य गर्नका लागि आवश्यकताअनुसार कार्यदल, विषय समिति, समन्वय समिति र उपसमितिका पदाधिकारी छनोटसम्बन्धी कार्य गर्ने गराउने
- पाठ्यक्रम विकास केन्द्रबाट प्रकाशन हुने सामग्रीहरूको मुद्रणीय प्रति तयार गर्ने गराउने
- विद्यालय शिक्षाको पाठ्यक्रम तथा पाठ्यसामग्रीसम्बन्धी योजना तथा कार्यक्रम विकास, कार्यान्वयन र मूल्याङ्कन गर्ने गराउने
- थप पाठ्य सामग्रीको मूल्याङ्कन गरी गराई सो को सूची तयार गर्ने गराउने
- आधारभूत तथा माध्यमिक शिक्षाको मान्यता तथा समकक्षतासम्बन्धी काम गर्ने गराउने
- विद्यालयस्तरको विद्यार्थी मूल्याङ्कन तथा विद्यार्थी भर्नासम्बन्धी आवश्यक मापदण्ड निर्धारण गर्ने
- विद्यालय शिक्षाको पाठ्यक्रममा आधारित मूल्याङ्कनका लागि मूल्याङ्कन ढाँचा, विशिष्टीकरण तालिका तथा नमुना प्रश्नपत्रको विकाससम्बन्धी काम गर्ने
- मन्त्रालय तथा राष्ट्रिय पाठ्यक्रम विकास तथा मूल्याङ्कन परिषदबाट प्रत्यायोजित तथा निर्देशित कार्य गर्ने गराउने